Khi Văn hoá, Nghệ thuật và Sáng tạo gặp nhau

Có một câu hỏi luôn ám ảnh chúng tôi mỗi khi bắt đầu một dự án sáng tạo: Điểm giao nhau thật sự của Văn hoá, Nghệ thuật và Sáng tạo nằm ở đâu?

Đây không phải là một câu hỏi học thuật đơn thuần. Nó là câu hỏi sống còn với bất kỳ ai đang bước đi trên con đường sáng tạo. Bởi lẽ, nếu sáng tạo chỉ tồn tại trong khoảng không trống rỗng, tác phẩm sẽ nhanh chóng biến mất như một chiếc bong bóng xà phòng. Nhưng nếu sáng tạo được cắm rễ trong văn hoá, và được thổi hồn bằng nghệ thuật, nó có thể trở thành ký ức, trở thành di sản.

Văn hoá - lớp đất trầm tích

Văn hoá là nơi khởi nguồn. Nó là lớp đất màu mà mọi hạt giống ý tưởng đều phải cắm rễ. Mỗi món ăn đường phố, mỗi giai điệu quan họ, mỗi tập tục ngày Tết – tất cả đều là những trầm tích được bồi đắp qua hàng thế kỷ.

Một nhà thiết kế có thể lấy cảm hứng từ hoa văn trống đồng, một nhiếp ảnh gia có thể chụp lại bàn tay gói bánh chưng của mẹ, một rapper có thể đảo nhịp từ câu ca dao “Công cha như núi Thái Sơn”. Những mảnh ghép tưởng chừng nhỏ bé ấy chính là cách văn hoá len lỏi vào đời sống sáng tạo.

Và điều quan trọng: văn hoá không phải thứ bất biến. Nó luôn vận động. Văn hoá hôm nay vừa mang dáng dấp truyền thống, vừa nhuốm màu toàn cầu. Và chính trong sự giao thoa này, những người sáng tạo tìm thấy vô vàn chất liệu để kể lại câu chuyện của mình.

Nghệ thuật - ngôn ngữ của cảm xúc

Nếu văn hoá là chất liệu, thì nghệ thuật là phương tiện. Nó là cách mà con người dịch những giá trị văn hoá thành ngôn ngữ chung của cảm xúc.

Một bức tranh sơn mài không chỉ là kỹ thuật sơn và vàng quỳ, mà còn là nhịp thở của một nền văn minh. Một vở múa đương đại không chỉ là động tác cơ thể, mà còn là tiếng vọng của ký ức tập thể. Nghệ thuật giúp văn hoá rời khỏi những trang sử, để bước vào trái tim con người - vượt qua rào cản ngôn ngữ, địa lý.

Khi nghệ thuật cất tiếng, nó mở ra khả năng đối thoại. Một khán giả trẻ ở Tokyo có thể đồng cảm với một thước phim tài liệu về miền Trung Việt Nam, dù chưa từng đặt chân đến đó. Một tác phẩm graffiti ở Sài Gòn có thể gợi ra tiếng “à” trong lòng một người Ý. Nghệ thuật, bằng ngôn ngữ phổ quát, khiến văn hoá trở nên sống động và dễ tiếp cận hơn bao giờ hết.

Sáng tạo - cú nhảy vượt biên giới

Nếu văn hoá là gốc rễ, nghệ thuật là nhịp tim, thì sáng tạo chính là cú nhảy. Nó là khoảnh khắc ta dám hỏi: Nếu khác đi thì sao?

Sáng tạo không phủ định truyền thống, mà tái bày nó bằng lăng kính mới. Một chiếc áo dài có thể trở thành sàn diễn thời trang với chất liệu tái chế. Một triển lãm ký ức có thể được tái hiện bằng công nghệ VR. Một lễ hội dân gian có thể sống lại trên TikTok dưới hình thức challenge đầy vui nhộn.

Sáng tạo là khi chúng ta đặt văn hoá vào dòng chảy hiện tại và mở ra tương lai. Nó phá bỏ sự đóng khung, để những giá trị cũ được tiếp tục sống trong hình hài mới. Và ở đây, người sáng tạo không còn chỉ là kẻ kế thừa – mà trở thành người đối thoại với quá khứ, hiện tại và cả tương lai.

Vì sao cần giữ ba yếu tố cùng nhau?

Trong một thế giới toàn cầu hoá, nơi biên giới thẩm mỹ ngày càng bị xoá nhoà, nguy cơ mất gốc là có thật. Nếu chỉ chạy theo xu hướng, sáng tạo dễ trở thành một trò giải trí ngắn hạn, không để lại dấu ấn. Nếu chỉ giữ khư khư truyền thống, nghệ thuật có nguy cơ trở thành bảo tàng, xa lạ với người trẻ.

Chính vì vậy, việc đặt Văn hoá - Nghệ thuật - Sáng tạo vào cùng một dòng chảy là cách để chúng ta vừa gìn giữ bản sắc, vừa đổi mới để bắt nhịp với thế giới. Nó cho phép một tác phẩm không chỉ đẹp, mà còn có ý nghĩa. Không chỉ gây ấn tượng, mà còn gợi suy ngẫm.

Lời mời mở

NgheNghe Studio ra đời cũng từ chính mạch suy nghĩ này. Chúng tôi tin rằng, sáng tạo không thể tách rời văn hoá, và nghệ thuật chính là cầu nối để cả hai trở thành trải nghiệm chạm vào cảm xúc.

Vậy nên, câu hỏi cuối cùng xin được dành lại cho bạn: Trong hành trình sáng tạo của bạn, bạn tìm thấy văn hoá ở đâu, và bạn gửi gắm nghệ thuật bằng cách nào?

Hãy chia sẻ, vì biết đâu câu chuyện của bạn lại là cảm hứng khởi đầu cho một cuộc trò chuyện mới.